Kiến trúc sư Việt Nam giành Giải Nhất cuộc thi quốc tế về tái thiết sau thảm họa tại Ma-rốc

05/05/2026 bởi Viện Kiến trúc

Trong bối cảnh kiến trúc ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc ứng phó với thiên tai, một kiến trúc sư Việt Nam đã xuất sắc giành Giải Nhất tại cuộc thi quốc tế do Liên minh Kiến trúc sư Quốc tế tổ chức. Cuộc thi hướng đến việc tìm kiếm các giải pháp tái thiết bền vững sau trận động đất năm 2023 tại Ma-rốc, đặt ra yêu cầu cao về tính cộng đồng, khả năng thích ứng và tầm nhìn dài hạn.

Bối cảnh cuộc thi: Kiến trúc trong hậu thảm họa

Thông qua Chương trình Công tác về Thảm họa Thiên nhiên và Nhân đạo, Liên minh Kiến trúc sư Quốc tế, cùng với sự hỗ trợ chuyên môn của Hội Kiến trúc sư Ma-rốc, đã kêu gọi các kiến trúc sư trẻ trên toàn thế giới đề xuất các giải pháp kiến trúc sáng tạo nhằm giải quyết hậu quả của trận động đất năm 2023 tại Ma-rốc.

Tòa nhà ở Moulay Brahim bị nứt ngang tường vì ảnh hưởng của động đất mạnh

Cuộc thi tập trung vào các định hướng cốt lõi gồm: tính bền vững, sự tham gia của cộng đồng và khả năng phục hồi lâu dài, với từ khóa xuyên suốt là tái thiết.

Kiến trúc sư Việt Nam giành Giải Nhất

Xem dự án (PDF 10,7 MB)

Giải Nhất cuộc thi thuộc về Trần Hữu Khoa (Việt Nam), với phần thưởng trị giá 5000 Euro và giấy chứng nhận.

Dự án được Ban Giám khảo đánh giá cao ngay từ đầu nhờ phương pháp thiết kế mạnh mẽ và sáng tạo, có khả năng xử lý đồng thời ở cả quy mô cộng đồng và quy mô cá nhân. Đề xuất thể hiện sự hiểu biết sâu sắc về văn hóa và địa điểm tại Douar Izloulen, đồng thời khai thác hiệu quả các yếu tố kiến trúc địa phương và môi trường đặc thù.

Một trong những điểm nổi bật của dự án là việc tích hợp các chiến lược quy hoạch và sử dụng đất với phương pháp xây dựng nhà ở hướng đến cộng đồng, sử dụng nhất quán vật liệu, kỹ thuật và kỹ năng bản địa. Cách tiếp cận này định hình tái thiết như một quá trình xã hội, góp phần tăng cường sự gắn kết cộng đồng và hỗ trợ sinh kế lâu dài.

Đặc biệt, khái niệm “Dệt ma thuật” được xem là điểm nhấn sáng tạo của dự án, kết hợp các hệ thống gia cố chống động đất công nghệ thấp với quy trình xây dựng do cộng đồng dẫn dắt. Giải pháp này cho phép phục hồi nhanh chóng, chi phí hợp lý và gắn kết chặt chẽ với văn hóa địa phương.

Dự án còn thể hiện một tầm nhìn đa cấp rõ ràng, từ gia cố nhà ở trước mắt đến việc hình thành trung tâm công cộng của làng và xa hơn là mạng lưới các khu định cư bền vững. Tổng thể, đây được đánh giá là một mô hình tái thiết dựa vào cộng đồng có tính tích hợp cao và khả năng chuyển giao mạnh mẽ cho các khu vực chịu ảnh hưởng bởi thiên tai.

Các giải thưởng khác

• Giải Nhì (4000 Euro): Nhóm kiến trúc sư đến từ Cameroon gồm Patrick Yakana Baliaba, Sidoine Baudrel Nde Keulek và Lizette Marlaine Tsafack Donfack với đề xuất “Làng Kiên Cường Izlloulen”, tập trung vào xây dựng bền vững bằng đất nén và phát triển hạ tầng cộng đồng thích ứng khí hậu.

• Giải Ba (3000 Euro): Oğuzhan Safa Yağcilar (Thổ Nhĩ Kỳ) với dự án “SUR”, khai thác tư duy tái sinh sau thảm họa và phát triển mô hình xưởng sản xuất đất địa phương kết hợp kiến trúc thích ứng.

• Giải Tư (2000 Euro): Asude Gündoğdu và Sefa Cengiz Okan với “CORE-NECT”, đề xuất mạng lưới không gian cộng đồng xoay quanh lõi sinh hoạt và hạ tầng năng lượng bền vững.

• Giải Năm (1000 Euro): Uğur Özkalaycı cùng Müge Uysal và Şevval Tatar với “Radix Rubra”, nhấn mạnh tái thiết dựa trên nghề thủ công, ký ức cảnh quan và chuyển đổi thích ứng không gián đoạn.

Những đề cử đáng chú ý

Danh sách các đồ án được vinh danh ghi nhận sự tham gia đa dạng từ nhiều quốc gia, trong đó có các đại diện đến từ Việt Nam:

Đặng Lê Như Ngọc với Trần Khoa Thanh

Đào Duy Tùng cùng với Dương Ngọc Huy và Phạm Nguyễn Tùng Chi

Bên cạnh đó là các nhóm đến từ Iran, Ai Cập và Argentina / Tây Ban Nha.

Tiêu chí và mục tiêu đánh giá

• Các đề xuất được đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí, bao gồm:
• Phân tích bối cảnh lãnh thổ và xã hội
• Tính sáng tạo và phù hợp với điều kiện địa phương
• Giải pháp bền vững (xã hội, kinh tế, kỹ thuật)
• Khả năng thúc đẩy tương tác xã hội và văn hóa
• Cải thiện chất lượng sống của cộng đồng bị ảnh hưởng
• Tính khả thi và khả năng triển khai
• Tính độc đáo trong chiến lược thiết kế

Hội đồng giám khảo quốc tế

• Ban giám khảo gồm các kiến trúc sư quốc tế:
• Patrick Coulombel – Chủ tịch, đại diện UIA
• Salma Samar Damluji
• William Higgins
• Ghada Farouk Hassan
• Ayşen Ciravoğlu – đại diện UIA
• Bồi thẩm viên dự khuyết: Ron Wickman

Thông tin cuộc thi và các mốc thời gian

• Khởi động cuộc thi: 13/11/2025
• Mở đăng ký: 13/11/2025
• Hạn chót gửi câu hỏi: 15/12/2025
• Hạn chót trả lời: 12/01/2026
• Hạn chót đăng ký và nộp bài: 11/03/2026
• Họp giám khảo: 12/03/2026
• Công bố kết quả: 15/04/2026
• Lễ trao giải: 29/06/2026

Kiến trúc và vai trò trong tái thiết sau thảm họa

Cuộc thi không chỉ là một sân chơi chuyên môn mà còn đặt ra vấn đề cấp thiết về vai trò của kiến trúc trong bối cảnh khủng hoảng. Các đề xuất được kỳ vọng không chỉ giải quyết nhu cầu ở, mà còn góp phần chữa lành, bảo vệ và tái tạo cộng đồng sau thảm họa.

Tác giả Trần Hữu Khoa giành Giải Nhất là một tín hiệu tích cực, cho thấy năng lực của các kiến trúc sư Việt Nam trong việc tiếp cận những bài toán toàn cầu, đặc biệt ở các lĩnh vực đòi hỏi sự kết hợp giữa tư duy thiết kế, hiểu biết xã hội và tính nhân văn.

Theo Kienviet.net